Trong dân gian, cây chìa vôi chữa bệnh thoát vị đĩa đệm rất tốt, được biết có tác dụng giúp làm giảm đau, cải thiện tê bì chân tay, bổ sung đề kháng... Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn hoài nghi về công dụng của dược liệu này trong việc điều trị thoát vị đĩa đệm. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp thực hư hiệu quả của cây chìa vôi và gợi ý một số bài thuốc từ dược liệu này trong trị bệnh.

Tổng quan chung về cây chìa vôi

Cây chìa vôi (dây chìa vôi) thuộc loại thân dây leo, thuộc họ Nho Vitaceae. Tên khoa học là Cissus modeccoides Planch, tên gọi khác là Bạch liễm, Bạch phấn đằng. Chìa vôi có vị đắng nhẹ, hơi chua, the và có tính mát, rất dễ uống.

Cây chìa vôi nổi tiếng trong điều trị bệnh thoát vị đĩa đệm

Cây chìa vôi nổi tiếng trong điều trị bệnh thoát vị đĩa đệm

Cây chìa vôi có nhiều loại khác nhau, như chìa vôi bò, chìa vôi Java, chìa vôi bốn cạnh… Loài cây này có công dụng điều trị nhiều bệnh lý, đặc biệt được sử dụng nhiều trong chữa trị bệnh về xương khớp, cột sống. Tuy nhiên, không phải loại chìa vôi nào cũng có tác dụng chữa bệnh. Người ta quan sát loại chìa vôi nào có hình tam giác, lá nguyên và mọc so le với nhau thì đó là loại không có khả năng chữa bệnh.

Xem thêm bài viết liên quan: Chữa thoát vị đĩa đệm bằng Đông y có thực sự hiệu quả? 

Đặc điểm sinh trưởng & thu hái

Cây chìa vôi thuộc chi Cissus L. xuất hiện nhiều ở các vùng có khí hậu nhiệt đới, chủ yếu ở các tỉnh miền Nam Trung Quốc, ở khu vực Đông Nam Á như Việt Nam, Lào, Thái Lan… Chìa vôi cũng là loài cây ưa sống ở những nơi ẩm ướt, ưa sáng, thường thấy chúng mọc nhiều ở ven bờ sông, hàng rào, ven vệ đường, bụi rậm... Đa số cây chìa vôi được phát hiện nhiều ở vùng đồng bằng hoặc vùng trung du, núi thấp, còn ở các tỉnh miền núi thường ít gặp hơn.

Theo như một số nhà nghiên cứu ở Việt Nam, đơn cử như vào năm 1997 Nguyễn Tiến Bân chỉ ra 14 loài chìa vôi ở nước ta. Năm 1996, Võ Văn Chi cho rằng chỉ có 8 loài là có công dụng trong làm thuốc chữa bệnh.

Chìa vôi là thân dây leo chịu được khô hạn tốt, bởi vì tỷ trọng toàn thân của chúng chủ yếu là nước. Trên thân dây được bao phủ lớp phấn trắng bảo vệ, rễ và củ bám sâu vào lòng đất giữ được nhiều nước và chất dinh dưỡng.

Hình ảnh cây chìa vôi

Hình ảnh cây chìa vôi

Cây chìa vôi là giống dễ gieo trồng, chúng có thể nảy mầm từ hạt hoặc được ươm từ củ, các ngọn non của cây. Chúng thường được gieo trồng vào tháng 2 – 3 hàng năm và cho ra hoa vào tháng 4 – tháng 8, ra quả vào từ tháng 5 – tháng 10 và được thu hoạch vào mùa thu đông.

Người ta thường thu hoạch cây chìa vôi để làm thuốc từ ngoài tự nhiên, những nơi chúng mọc hoang dại. Tuy nhiên, chúng vẫn được nhân giống và trồng để phục vụ cho quá trình nghiên cứu và giảng dạy.

Mô tả cây chìa vôi

Cây chìa vôi là loài thuộc thân dây leo, thường dài khoảng từ 2 – 4 m, cũng có thể là dài hơn. Thân cây mọc thẳng, không phân chia nhánh, có dạng tròn và láng. Thân chìa vôi có màu xanh lục, thường có màu tía hoặc pha lơ nhạt, bên ngoài được phủ lớp phấn trắng. Thân có nhiều tua cuốn để bám vào các vật chủ hoặc các loại cây khác.

Chìa vôi có rễ nhỏ, hình dạng rễ không đồng đều, có màu nâu đất. Củ thường có dạng tròn và nhọn ở hai đầu, củ già lâu năm có hình dạng giống quả trứng gà. Lớp vỏ bên ngoài củ chìa vôi có màu đen, phần thịt bên trong có màu trắng.

Lá chìa vôi là lá đơn lẻ, mọc so le với nhau. Phiến lá có 3 dạng chính: phiến lá có hình chân vịt, gốc có hình trái tim hoặc là hình mũi giáo. Lá có màu xanh lục nhẵn cả hai mặt, tuy nhiên mặt dưới của lá ít tiếp xúc ánh sáng nên có màu nhạt hơn. Rìa lá có hình răng cưa. Gân lá nổi lên rất rõ trên bề mặt lá, thường có 3 – 5 gân gốc có xu hướng cong về phía ngọn lá. Cuống lá màu xanh sẫm, dài khoảng 5 – 8 cm, cuống lá to và thường hơi cong. Lá cây chìa vôi khi còn non có sẽ màu xanh lục, khi già sẽ chuyển dần sang màu nâu và rụng.

Lá và hoa cây chìa vôi

Lá và hoa cây chìa vôi

Hoa chìa vôi mọc kết thành chùm đối diện với lá. Cuống hoa có hình trụ, nhẵn, màu xanh lục, thường dài khoảng 3 – 5 mm ngắn hơn cuống lá. Hoa chìa vôi có màu vàng nhạt, hơi ngả sang trắng, đều là hoa lưỡng tính. Bao gồm 4 cánh hoa nhỏ, đều nhau tạo thành hình chóp nhọn nhưng dễ rụng.

Quả chìa vôi thường ít thấy, nó có hình nang hơi tròn, to khoảng từ 5 – 6 mm, khi chín sẽ chuyển dần sang màu đen.

Bộ phận lấy làm thuốc

Hầu như tất cả các bộ phận của cây chìa vôi đều có công dụng làm thuốc. Từ phần lá, thân cây, rễ và củ đều được sử dụng và có các phương thức sơ chế khác nhau.

Các quy trình cơ bản sơ chế cây chìa vôi:

  • Với phần thân cây và lá, sau khi thu hoạch sẽ được cắt thành các đoạn dài 2 – 3 cm, đem rửa sạch và sao nóng, sau đó sẽ phơi khô ngoài nắng. Khi được đem ra sử dụng sẽ cho sao lại và ngâm với rượu, cũng có thể ngâm trong nước vo gạo.
  • Với phần rễ và củ, khi đào lên đem rửa sạch, ngâm nước qua đêm để loại bỏ các tạp chất bẩn. Sau đó thái thành lát mỏng và phơi khô ngoài nắng. Lúc cần sử dụng sẽ ngâm với nước vo gạo.  

Tất cả các bộ phận của cây chìa vôi đều được dùng làm thuốc

Tất cả các bộ phận của cây chìa vôi đều được dùng làm thuốc

Cách bảo quản

Đây là dược liệu từ thiên nhiên nên cần chú trọng cao trong việc bảo quản tránh bị ẩm thấp, mốc, mối mọt. Chính vì vậy, quá trình sơ chế, phơi khô rất quan trọng để giữ được chất lượng trong thời gian dài. Cách an toàn nhất là sau khi sơ chế kỹ lưỡng, bảo quản chìa vôi trong túi kín hoặc lọ kín và để cất ở nơi khô ráo, thoáng mát.

Xem thêm: Cách chữa thoát vị đĩa đệm tại nhà hiệu quả tại nhà?

Các thành phần và tác dụng chính của cây chìa vôi

Thành phần chính

Trong chìa vôi có chứa:

  • Ngọn và lá có 91.3% là nước, 5.4% glucid, 1.4% protid, 1.1% là xơ, 1.5% caroten, 45% vitamin C, 0.8% là tro.
  • Thân cây có tổng hợp chất phenolic, acid hữu cơ, acid amin và saponin.
  • Ngoài ra còn có acid hữu cơ, saponin và các acid amin, hợp chất phenolic.

Tác dụng trong Y học hiện đại

Trong Y học hiện đại, cây chìa vôi có các công dụng sau:

  • Phần lá và ngọn cây: Các thành phần có trong hai bộ phận này giúp cung cấp chất dinh dưỡng cho xương khớp. Chúng còn có tác dụng hỗ trợ giảm tình trạng đau nhức ở các vùng xương khớp như lưng, đầu gối. Đặc biệt, phần lá chìa vôi chữa thoát vị đĩa đệm rất hiệu quả, giúp ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm.
  • Phần thân cây: Thân cây chìa vôi thường được dùng cho những người có dấu hiệu thoát vị đĩa đệm, giúp làm giảm đau và hạn chế tình trạng sưng viêm.

Cây chìa vôi được dùng chữa cho nhiều bệnh

Cây chìa vôi được dùng chữa cho nhiều bệnh

Tác dụng trong Y học cổ truyền

Tính vị: Vị đắng nhẹ, chua, hơi the, tính mát

Theo Y học cổ truyền, cây chìa vôi có công dụng như sau:

Phần lá của cây chìa vôi có công dụng giảm viêm, sưng tấy, thường dùng để chữa ung nhọt, chai chân, lở ngứa. Phần rễ và củ có công dụng tiêu tan máu đông, thông kinh, hạn chế tê thấp chân tay… Tất cả các bộ phận của cây đều là dược liệu tốt trong việc chữa bệnh thoát vị đĩa đệm, xương khớp.

Hướng dẫn sử dụng và liều lượng dùng phù hợp

Cách dùng: Cây chìa vôi thường được dùng để sắc lấy nước uống hoặc giã nát rồi đắp ở các vùng đau, viêm.

Liều lượng dùng phù hợp:

  • Dùng để sắc nước uống: Chỉ nên sử dụng khoảng 6 – 20g. Ngoài ra cũng có thể dùng liều lượng tương tự để ngâm rượu uống (chỉ dành cho người lớn).
  • Đối với trường hợp đắp ngoài da: Lấy một nắm lá khoảng 10g đã giã nát rồi đắp lên.

Sử dụng cây chìa vôi đúng liều lượng sẽ cho kết quả tốt hơn

Sử dụng cây chìa vôi đúng liều lượng sẽ cho kết quả tốt hơn

Một số bài thuốc hiệu quả với cây chìa vôi

Dưới đây là một số bài thuốc rất hay được lưu truyền trong dân gian dùng để trị một số bệnh sau:

Cây chìa vôi chữa thoát vị đĩa đệm

Nguyên liệu:

  • 30 gram cây chìa vôi
  • 20 gram dền gai
  • 20 gram cỏ xước
  • 20 gram cỏ ngươi
  • 20 gram lá lốt
  • 20 gram tầm gửi

Tiến hành:

  • Rửa sạch nguyên liệu để loại bỏ tạp chất trước khi sắc thuốc.
  • Chuẩn bị nồi sắc, cho tất cả dược liệu và 1 lít nước sạch vào rồi đun sôi.
  • Khi nước bắt đầu sôi, giảm nhỏ lửa, tiếp tục đun thêm 20 phút rồi lấy phần nước này uống nhiều lần trong ngày.

Nên kiên trì uống trong một tháng để thấy các triệu chứng thoát vị đĩa đệm được cải thiện.

Một số hoạt chất trong cây chìa vôi chữa bệnh thoát vị đĩa đệm hiệu quả

Một số hoạt chất trong cây chìa vôi chữa bệnh thoát vị đĩa đệm hiệu quả

Cây chìa vôi chữa trị bệnh thoái hóa cột sống

Chữa thoái hoá cột sống bằng dược liệu chìa vôi qua bài thuốc hữu hiệu sau:

Nguyên liệu:

  • 50 gram chìa vôi
  • 40 gram ngưu tuất
  • 20 gram đương quy
  • 20 gram cẩu tích
  • 10 gram xuyên khung

Quy trình thực hiện:

  • Làm sạch các nguyên liệu, rồi cho tất cả vào bình thuỷ tinh cùng với 1 lít rượu gạo trắng.
  • Ngâm cùng với rượu trong vòng 1 tuần là có thể đem ra sử dụng.
  • Uống 2 lần/ ngày, mỗi lần 1 chén nhỏ trong 1 tháng sẽ thấy bệnh tiến triển tốt hơn.

Lưu ý: Bài thuốc này chỉ sử dụng cho người lớn.

Cây chìa vôi điều trị giảm đau xương khớp

Nguyên liệu:

  • 20g chìa vôi
  • 15g lá lốt

Tiến hành:

  • Rửa sạch các nguyên liệu.
  • Chuẩn bị nồi sắc và cho nguyên liệu vào cùng với nửa lít nước, đun với lửa nhỏ.
  • Sắc đến khi thuốc còn một nửa so với số nước bạn đầu là hoàn thành.

Uống ngày 3 lần, mỗi lần một chén và nên uống khi thuốc còn độ ấm.

Cây chìa vôi chữa chấn thương, bong gân, tụ máu

Nguyên liệu:

  • Chìa vôi
  • Lá thầu dầu tía

Tiến hành:

  • Giã nát cả hai dược liệu trên và thêm vào một chút rượu rồi đem sao nóng.
  • Sau đó đem đắp lên chỗ bị chấn thương và băng bó lại.
  • Thực hiện ngày 1 đến 2 lần.

Bài thuốc từ chìa vôi, thầu dầu tía chữa bong gân, chấn thương cực kỳ hiệu quả

Bài thuốc từ chìa vôi, thầu dầu tía chữa bong gân, chấn thương cực kỳ hiệu quả

Cây chìa vôi giúp điều trị sỏi niệu quản

Nguyên liệu:

  • 16g chìa vôi
  • 50g cỏ bợ
  • 30g kim tiền thảo
  • 30g rễ dứa dại
  • 30g cỏ hàn the
  • 20g ngải cứu

Nếu người bệnh đau nhiều thì cho thêm 12g chỉ xác. Trường hợp người bệnh sỏi niệu quản nặng thì thêm 12g cỏ xước. Thêm 16g nhọ nồi nếu tiểu ra máu nhiều.

Tiến hành: Cho tất cả nguyên liệu vào sắc với 1 lít nước ở lửa nhỏ trong vòng 15 phút. Ngày dùng 1 lần khi còn ấm.

Cây chìa vôi chữa phong thấp

Nguyên liệu:

  • 20g chìa vôi.
  • 15g dây đau xương.
  • 15g cây lá lốt có cả rễ.

Tiến hành: Đem tất cả nguyên liệu trên sao vàng và hạ thổ, sau đó sắc nước uống ngày 3 lần, nên uống sau khi ăn 30 phút. Uống đều đặn trong thời gian dài để có kết quả tốt nhất.

Dùng cây chìa vôi chữa vết rắn cắn

Khi bị rết cắn hoặc rắn cắn hãy dùng nắm lá chìa vôi giã nát cùng với muối, rồi lấy bã đắp phủ lên vết thương.

Một số kiêng kỵ cần lưu ý

  • Chìa vôi không nên dùng cho phụ nữ đang mang thai và cho con bú.
  • Nên thăm khám và tham khảo ý kiến của bác sĩ để có sự kết hợp điều trị hiệu quả, an toàn hơn.
  • Tuỳ thuộc vào từng cơ địa mà tác dụng của chìa vôi cũng khác nhau. Nếu bạn sử dụng bài thuốc từ cây chìa vôi chữa thoát vị đĩa đệm trong thời gian dài không hiệu quả thì nên đổi sang phương pháp khác.

Cây chìa vôi là dược liệu từ thiên nhiên, lành tính, rất tốt dùng để điều trị thoát vị đĩa đệm và các bệnh về xương khớp. Đây là phương pháp điều trị được lan truyền rộng rãi trong dân gian, giúp làm giảm cơn đau và kiểm soát bệnh hiệu quả.

Tuy nhiên, những bài thuốc sử dụng lá chìa vôi chữa thoát vị đĩa đệm chỉ phù hợp với những trường hợp bệnh mới khởi phát, tình trạng đau ở mức độ nhẹ. Hơn nữa, việc đun sắc lại mất nhiều thời gian nên nhiều người không có điều kiện thực hiện.

Bởi vậy, hiện nay nhiều người lựa chọn sử dụng các biện pháp đơn giản hơn đó là sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc từ thiên nhiên chứa dầu vẹm xanh và nhiều thảo dược quý, bào chế dạng viên nén tiện dùng mà vẫn đem lại hiệu quả cao. Sử dụng dầu vẹm xanh kết hợp thiên niên kiện, nhũ hương, vitamin B1, B2, K2, canxi... giúp ngăn chặn tình trạng mất nước của đĩa đệm, làm chậm quá trình thoái hoá từ đó ngăn chặn tình trạng thoát vị đĩa đệm tái phát. Đồng thời, sử dụng hàng ngày sẽ ngăn chặn các cơn đau tái phát hiệu quả, an toàn.

Sản phẩm có chiết xuất từ vẹm xanh giúp giảm đau thoát vị đĩa đệm hiệu quả

Sản phẩm có chiết xuất từ vẹm xanh giúp giảm đau thoát vị đĩa đệm hiệu quả

Hy vọng những thông tin về cây chìa vôi chữa thoát vị đĩa đệm đã giúp bạn hiểu rõ về tác dụng cũng như các cách sử dụng đem lại hiệu quả cao. Nếu bạn không có thời gian thực hiện các bài thuốc từ cây chìa vôi thì có thể lựa chọn biện pháp đơn giản hơn là dùng sản phẩm chứa dầu vẹm xanh, thiên niên kiện,... để cải thiện và phòng ngừa thoát vị đĩa đệm hiệu quả, an toàn!

Hãy đặt câu hỏi cho chuyên gia hoặc để lại bình luận ngay dưới đây nếu bạn còn có thắc mắc về cây chìa vôi chữa thoát vị đĩa đệm nhé!